De ontstaansgeschiedenis van Houtwerk Hattem is onlosmakelijk verbonden met de biografie van Ate van Apeldoorn (1933).
Zijn fascinatie voor hout en de bewerking daarvan ontstond in 1948 toen hij, op vakantie in Duitsland, Lamberti M. ontmoette. Een man met uitgesproken ideeën., over het maken van kwaliteitsproducten van gewoon hout, zoals het toen ondergewaardeerde Grenen en Douglas.
Ate installeerde een zelfgefabriceerde draaibank in een keldertje van het landgoed De polberg (Heerde) waar zijn vader, nadat hij was teruggekeerd uit Neuengamme onderdak had gevonden. Zo groeien bomen ook : vanuit de grond, langzaam, geleidelijk en eerst nog piepklein.
Nadat het domineesgezin in Wapenveld een eigen huis betrok, bouwde hij van bomen op het erf een optrekje en dankzij een kabeltje naar het huis kon de “productie” worden voortgezet en uitgebreid. Zelfredzaamheid was èn is het uitgangspunt.
In 1958 werd een echte draaierij opgezet in gehuurde ruimtes. Eerst in Zwolle, later in Hattem en nu ook met mederwerkers. Eens per maand trok Ate, in een net pak gestoken, eropuit per trein of met een gehuurde auto om de spullen aan de man te brengen. Kunstnijverheid was in die jaren bij toenmalige “goed wonen” zaken erg in trek.
Een flinke sprong voorwaarts was het overnemen van een draaierij aan het Vijzelpad in Hattem met acht werknemers en alle machines. Het begon nu ergens op te lijken.
In de vroege jaren zestig, op vakantie in het binnenland van Spanje, ontdekte Ate de eenvoudige schoonheid van het meubilair, het glas- en aardewerk dat daar in traditionele werkplaatsen voor de lokale markt werd gemaakt. Hij nam een aanhanger vol mee naar Nederland en al gauw verkocht het zo goed, dat hij het met wagonladingen tegelijk ging importeren. De klanten die de stoelen kochten, wilden er graag een bijpassende tafel bij. Die ging hij toen zelf in Hattem produceren. Later ook de stoelen en vervolgens – dat kon niet uitblijven – meubels naar eigen ontwerp in steeds nieuwe modellen. Hij kocht een aardappaelschuur in de polder, bouwde die aan het Vijzelpad weer op en de eerste meubelfabriek was geboren: HOUTWERK NV